|
Genetik mühendislik ile genetik modifikasyona uğratılmış gıdalar, laboratuvar şartlarında gıda için kullanılan bitkilerin veya hayvanların gen diziliminin değiştirilmesi ya da kendi doğasında bulunmayan bambaşka bir karakter kazandırılması yoluyla elde edilirler. Bir canlıdan diğerine gen aktarımı bir çeşit kesme, yapıştırma ve çoğaltma işlemi olup, genetik mühendisleri tarafından gerçekleştirilir. Aktarılacak gen önce bulunduğu canlının DNA yapısından kesilerek çıkarılır, sonra vektör adı verilen taşıyıcı virüs ile bu gen yeni DNA molekülüne yapıştırılır. Bunun sonucunda da "GDO" olarak adlandırdığımız "Genetiği Değiştirilmiş Organizmalar" meydana gelir. GDO'ların üretim aşamasında bakteriler, virüsler, böcekler, hayvanlar ve hatta insanlardan gen aktarımı yapıldığı söylenmektedir.
Peki GDO'lu ürünleri tanımanın ve kaçınmanın yolları var mıdır? GDO'lu ürünleri tanımanın ve kaçınmanın bazı yolları bulunmaktadır. 1. Organik ürünler satın alın: Sertifikalı organik ürünler GDO içeremezler. Yani "%100 organik", "Organik", "Organik içeriklidir" etiketi taşıyan bir ürün satın aldığınızda bu ürünün GDO'lar ile üretilmiş olması yasaktır. Örneğin, "Organik içeriklidir" etiketli bir ürün %70 organik içerikli olsa dahi %100 GDO'suz olmak zorundadır. Şirketler gönüllü olarak ürünlerini "GDO'suz" olarak etiketleyebilir. Örneğin ürünlerde "GDO'suz" ve "Genetiği Değiştirilmiş Organizmalar kullanılmadan üretilmiştir." etiketleri bulunabilir. Bazı ürünlerde ise sadece tek bir riskli içeriğin örneğin "Soya Lesitin"in GDO'suz olduğu belirtilebilir. 2. Riskli içerikli ürünlerden kaçının: Genetiği değiştirilmiş herhangi bir mahsul içeren ürünlerden kaçının. Mısır, soya fasulyesi, kanola ve pamuk genetiği değiştirilmiş ürünlerin başında geliyor. GDO'lu mısır, soya, kanola veya pamuk içerebilecek ürünler şunlardır; Mısır içerikliler Mısır unu, yağı, nişastası, gluteni, şurubu Fruktoz, glikoz, dekstroz Modifiye edilmiş gıda nişastası Soya içerikliler Soya unu, lesitini, proteini, isolat ve isoflavonu Bitkisel yağ ve protein Kanola içerikliler Kanola yağı Pamuk içerikliler Pamuk yağı ABD'de, GDO'lu şeker pancarı da gıda ürünleri içinde yer almaya başlamıştır. GDO'lu şeker pancarından kaçınmak için organik ve GDO'suz şekerleri, %100 şeker kamışından elde edilen şekerleri veya organik şeker ile üretilmiş şeker ve çikolata ürünlerini tercih etmeye çalışın. Bu grupların dışındaki ürünlerin GDO'lu olması mümkün müdür? Bazı besinlerin GDO'lu olması mümkün olabilir. Gruplar halinde göz atacak olursak; Meyve ve sebzeler: Amerika'da satılan taze meyve ve sebzelerin küçük bir kısmının genetiği değiştirilmiştir. Çekirdeksiz karpuz gibi ürünler genetiği değiştirilmiş değildir. Kabak, sarı kabak ve tatlı mısırların bazıları GDO'lu olabilir. Genetiği değiştirilmiş tek ticari meyve Hawaii'den gelen papayadır. Hawaii'den gelen papayaların neredeyse yarısı GDO'ludur. Et, balık ve yumurtalar: Henüz genetiği değiştirilmiş balık, kümes hayvanı veya çiftlik hayvanı satışa sunulmamıştır. Fakat, tahıl gibi GDO'lu ürünlerle beslenen hayvanlardan üretilen pek çok organik olmayan ürün vardır. Doğal ot, çimen gibi besinlerle beslenen hayvanları ve çiftlik balığı yerine açık deniz balıklarını tercih edin. Süt ve süt ürünleri: Bazı ABD'li çiftlik sahipleri ineklerine süt üretimini artırmak için genetiği değiştirilmiş hormon rbGH (rbST olarak da bilinir) enjekte eder. "rbGH/rbST'siz inek ürünüdür" etiketli ürünleri satın alın. Pek çok alternatif süt ve süt ürünleri soya fasulyesinden üretilir ve GDO'lu maddeler içerebilir. Mamalar: Çoğu mamanın ana maddesi süt ya da soya proteinidir. Genelde bu ürünlerin içindeki gizli ürünler rbGH enjekte edilmiş ineklerden elde edilen süt veya soyadır. Aynı zamanda bazı markalar GDO'lu mısır şurubu veya soya lesitini de kullanırlar. Tahıl, baklagil ve makarnalar: Mısır dışında gıda marketinde genelde GDO'lu tahıl ürünleri bulunmaz. %100 buğdaydan üretilmiş makarna, kuskus, pirinç, arpa, yulaf, sorgum ile soya dışındaki kuru baklagilleri tercih edin. Kahvaltılık gevrekler: Genellikle mısır ve soyadan üretildikleri için GDOlu ürün içerme ihtimalleri yüksektir. Fırınlanmış gıdalar: Buğday unu, pirinç, yulaf gibi fırınlanmış ürünlerin genetiği modifiye edilmese de paketlenmiş çoğu ekmek ve hamur işi gıdalar mısır şurubu gibi GDO'lu maddeler içermektedir. Dondurulmuş gıdalar: Dondurulmuş gıdalar üretim aşamasında çok sayıda işleme uğrar. Mısır, soya, kanola ve pamuk yağına dikkat edin. GDO'suz etiketi taşımadığı sürece bunlardan herhangi birini içeren dondurulmuş gıdalardan uzak durmaya gayret edin. Çorbalar, soslar ve konserveler: Çoğu çorba ve sos pek çok işlemden geçer, alırken içindekiler listesini dikkatlice inceleyin. Salata sosları, yağ ve çeşniler: Etiketinde açıklanmadığı taktirde mısır, soya yağı, pamuk tohumu ve kanola yağının GDO içerme ihtimali yüksektir. Saf zeytin, hindistancevizi, susam, ayçiçeği, badem, üzüm çekirdeği ve yer fıstığı yağlarını tercih edin. Mısır şurubu ile üretilmiş reçel, tatlı ve diğer ürünlerden uzak durmanızda fayda var. Atıştırmalık yiyecekler: Buğday, pirinç, yulaf ve ayçiçek yağı içeren atıştırmalıkları tercih edin. Genetiği değiştirilmiş patlamış mısır bulunmamaktadır. Şeker, çikolata ve tatlandırıcılar: Çoğu tatlandırıcı, tatlandırıcı ile hazırlanan şeker ve çikolatalar GDO içerir. %100 şeker kamışı, konsantre kamış suyu veya organik şeker içeren GDO'suz tatlandırıcıları, şeker ve çikolataları tercih edin. GDO'lu şeker pancarı şekerinden kaçının. Çikolatadaki soya lesitine ve şekerdeki mısır şurubuna dikkat edin. Sodalar, meyve suları ve diğer içecekler: Çoğu meyve suyu GDO'suz meyveden üretilse de mısır bazlı tatlandırıcıların büyük kısmı (mesela yüksek fruktozlu mısır şurubu) GDO içerir. Gazlı içeceklerin çoğu su ve mısır şurubundan üretilir. %100 meyve sularını tercih edin. Gizli GDO içerikleri: Margarin, bitkisel yağ, gliserin vb. işlenmiş ürünlerin "organik" ya da "GDO'suz" ilan edilmedikleri sürece çoğunlukla gizli GDO barındırdıkları kabul edilmektedir. GDO'suz etiketli ürünlerin üretim aşamalarında GDO'lu ürün kullanılmadığı anlamına gelse de GDO çeşitli doğal yollarla (polenler, rüzgar, böcekler, tohum bozulması ya da insan hatalarıyla) yayılabilir.
|